aaapowiększ tekst

Ocena punktowa

Ocena punktowa

Ocena punktowa jest wykorzystywana zarówno w procesie podejmowania decyzji kredytowych, jak i w poźniejszym monitorowaniu wiarygodności kredytowej klienta. Z punktu widzenia banków i SKOK-ów główna zaleta oceny punktowej to możliwość oszacowania ryzyka związanego z udzieleniem kredytu danej osobie. Ponieważ scoring znajduje coraz szersze zastosowanie w bankowości, dotyczy on praktycznie wszystkich klientów posiadających lub ubiegających się o kredyty. Warto zatem dowiedzieć się czegoś więcej na ten temat.

 

Czym jest scoring?

Scoring jest metodą punktowej oceny ryzyka kredytowego. Polega ona na określeniu wiarygodności kredytowej klienta na podstawie porównania jego profilu z profilem klientów, którzy już otrzymali kredyty. Im bardziej profil danego klienta jest podobny do profilu klientów terminowo spłacających swoje kredyty w przeszłości, tym wyższą ocenę punktową otrzyma ten klient.

Wyższa ocena punktowa oznacza większe prawdopodobieństwo, że dany klient będzie terminowo spłacał swoje kredyty.

Ocena punktowa (score) to liczba punktów uzyskanych przez klienta w wyniku zastosowania metody punktowej oceny ryzyka kredytowego. Ocena punktowa wyliczana jest na podstawie danych o kliencie. W przypadku scoringu oferowanego przez biura kredytowe (takie jak BIK) dane te pochodzą ze zbiorów przekazywanych przez banki (w przypadku BIK również przez SKOK-i.) Do wyliczania ocen punktowych stosowana jest odpowiednia, starannie opracowana formuła matematyczna.

Dla ciekawych…

Jako pierwsze scoring zastosowały w latach trzydziestych amerykańskie firmy zajmujące się sprzedażą wysyłkową. Dynamiczny rozwój rynku kart kredytowych w latach sześćdziesiątych spowodował upowszechnienie scoringu w Stanach Zjednoczonych. W krajach Europy Zachodniej scoring wykorzystywany jest przez banki od końca lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku. Scoring był i jest stosowany nie tylko przez banki, lecz także przez emitentów różnego rodzaju kart: kredytowych, klubowych, podróżnych. Podobne metody wykorzystywane są ponadto w marketingu i ubezpieczeniach, a nawet w diagnostyce medycznej.

Jak wyliczana jest ocena punktowa (score)?

Ostateczna ocena punktowa jest sumą punktów uzyskanych przez klienta za poszczególne elementy jego profilu (charakterystyki). W przypadku oceny punktowej naliczanej przez biuro kredytowe takim elementem może być np. największe opóźnienie w spłatach kredytów posiadanych przez klienta. Osoba, który nigdy nie miała żadnych opóźnień w spłatach, dostanie za tę charakterystykę więcej punktów niż np. ktoś, komu zdarzyło się już nie płacić przez dwa czy trzy kolejne miesiące.

Ocena punktowa BIK przyjmuje wartości od 192 do 631 punktów; dodatkowo prezentowana jest w postaci gwiazdek (od 1 do 5 gwiazdek).

Pamiętaj!

Twoja ocena punktowa obniży się, jeśli:

  • opóźniasz się w spłacie rat kredytowych,
  • przekraczasz limit kredytowy,

a także:

  • im więcej jest takich kredytów, w których spłacie masz opóźnienia,
  • im większa jest kwota, ze spłatą której się opóźniasz,
  • im dłuższe są opóźnienia w spłacie kredytu,
  • im mniej czasu upłynęło od ostatniego opóźnienia w spłacie,
  • im bardziej przekroczyłeś limit kredytowy,
  • im mniej czasu upłynęło od ostatniego przekroczenia limitu kredytowego.

Dlaczego scoring ma sens?

Po chwili zastanowienia istnienie zależności między charakterystykami klienta a jego wiarygodnością kredytową powinno przestać dziwić. Przecież podobne zależności są powszechnie znane i wykorzystywane w innych dziedzinach, np. w ubezpieczeniach. Liczne badania pokazały, że młodzi kierowcy stosunkowo częściej powodują wypadki niż starsi, czyli prawdopodobieństwo wypadku – a zatem również ryzyko dla firmy ubezpieczeniowej – zależy od wieku kierowcy. Dlatego firmy ubezpieczeniowe zwykle stosują tzw. zwyżki za młody wiek, co oznacza, że młodzi kierowcy muszą płacić wyższe składki za ubezpieczenie OC. Z kolei osoby, które mogą pochwalić się bezwypadkową jazdą w ostatnich latach, z dużym prawdopodobieństwem nie spowodują wypadku również w najbliższym czasie i dlatego mogą liczyć na zniżki za bezszkodowość.

Podobnie istnieje duża szansa, że osoby, które dotychczas terminowo spłacały swoje kredyty, będą dalej prawidłowo obsługiwać swoje zobowiązania. Należy jednak pamiętać, że w przypadku oceny punktowej zależności są wielowymiarowe - analizie poddawane są różne informacje dotyczące klienta.

Jak scoring jest wykorzystywany przez banki i SKOK-i?

Banki i SKOK-i wykorzystują scoring do szybkiej, precyzyjnej i obiektywnej oceny ryzyka kredytowego. Ocenie punktowej mogą podlegać zarówno dotychczasowi klienci, jak i osoby, które po raz pierwszy zgłosiły się do danego banku lub SKOK-u po kredyt.

Przy zastosowaniu scoringu decyzja o przyznaniu kredytu podejmowana jest znacznie szybciej niż w przypadku tradycyjnych metod oceny ryzyka. Dzięki temu skraca się czas oczekiwania na rozpatrzenie wniosku kredytowego. Ponadto wykorzystanie ocen punktowych pozwala bankom i SKOK-om obniżyć koszty procesu podejmowania decyzji kredytowych, co przekłada się na możliwość oferowania klientom atrakcyjniejszych warunków kredytowych. Scoring umożliwia bankom i SKOK-om również zarządzanie ryzykiem kredytowym w taki sposób, aby utrzymać wysoki poziom bezpieczeństwa, którego zapewnienie jest niezwykle istotne dla ich klientów.

Jakie korzyści ze scoringu mają klienci banków i SKOK-ów?

Osoby ubiegające się o kredyt – dzięki stosowaniu przez banki i SKOK-i metody scoringowej – mogą liczyć na przyspieszenie procesu wydawania decyzji kredytowej oraz obiektywną ocenę. Wyższa ocena punktowa oznacza mniejsze prawdopodobieństwo tego, że dany klient w przyszłości przestanie terminowo spłacać swoje kredyty. Klienci mający wysoką ocenę punktową są więc postrzegani jako bardziej wiarygodni. Takim klientom banki i SKOK-i z reguły chętniej udzielają kredytów. W wielu bankach i SKOK-ach osoby o wysokich ocenach punktowych mogą liczyć na korzystniejsze oferty.

Co, jeśli Twoja ocena punktowa jest niska?

Nawet jeśli Twoja ocena punktowa nie wygląda w tej chwili imponująco, nie oznacza to, że już nigdy nie otrzymasz kredytu. Negatywny wpływ opóźnień w spłatach jest największy najczęściej w ciągu pierwszego roku od momentu wystąpienia zaległości lub opóźnienia, jednak zależy to od przyjętego modelu scoringowego. W przypadku modelu BIK po upływie trzech lat opóźnienie lub zaległość przestaje obniżać ocenę punktową, pod warunkiem, że uregulowało się wszystkie zaległości i w okresie tych trzech lat nie wystąpiły nowe opóźnienia.